| Campo DC | Valor | Idioma |
| dc.creator | Oliveira, Cláudio Fonseca | - |
| dc.date.accessioned | 2026-01-30T18:15:43Z | - |
| dc.date.available | 2026-01-30T18:15:43Z | - |
| dc.date.issued | 2025-07-23 | - |
| dc.identifier.uri | https://repositorio.ufba.br/handle/ri/43954 | - |
| dc.description.abstract | Cette dissertation analyse les conflits successoraux et fonciers impliquant les terreiros
de candomblé situés dans le territoire de Terra Vermelha, zone rurale de la municipalité
de Cachoeira, dans l'État de Bahia, au Brésil. Dans cette région, marquée par des
maisons centenaires de culte afro-brésilien, les différends étaient traditionnellement
résolus selon la “Loi de l'Orisha”, fondée sur une cosmoperception africaine et les
oracles divinatoires d'Ifá. Cependant, on observe une judiciarisation croissante de ces
conflits, révélant des tensions entre les normes étatiques et les logiques internes des
terreiros. La recherche se concentre sur deux cas emblématiques: le Terreiro du Viva
Deus (Egbé Éran Opé Oluwá) et le Terreiro Ilê Axé Icimimó Aganju Didê, tous deux
engagés dans des litiges judiciaires et des procédures administratives de classement
au patrimoine. La méthodologie combine la méthode d'analyse de décisions (MAD), la
cartographie ethnique, le géodroit et la photographie documentaire. Le cadre théorique
mobilise les concepts de territoire vécu de Milton Santos, de territoires invisibles de
Rafael Sanzio dos Anjos, la théorie tridimensionnelle du droit de Miguel Reale,
revisitée par Luiz Ugeda, et les biens symboliques selon Pierre Bourdieu. L'objectif
principal est d'évaluer comment les processus judiciaires influencent la continuité
symbolique, l'organisation interne et la légitimité territoriale des communautés de
terreiro. A partir de cette analyse critique, la recherche propose des stratégies de
régularisation foncière, d'utilisation adéquate des instruments juridiques successoraux
et de mécanismes de médiation, afin de favoriser des solutions respectueuses des
cosmoperceptions, des normes ancestrales et des dynamiques propres aux territoires
terreiros. | pt_BR |
| dc.description.abstract | Ìwádìí yìí ń ṣàgbéyẹ̀wò àríyànjiyàn nípa ìjokòójú àti ilẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀ lú àwọn ilé-ìsọ́ oríṣà
Candomblé tó wà ní agbègbè Terra Vermelha, abúlé kan ní ìlú Cachoeira, ìpínlẹ̀ Bahia,
ní orílẹ̀-èdè Brazil. Terra Vermelha jẹ́ ilẹ̀ tí ilé iṣé oríṣà àtàwọn àjọṣepọ̀ ará-àtẹ́yìnwá ti
dá sílẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún, tí wọ́n sì ń gbé lórí ìtòsí, àjọṣepọ̀ àti ìbáwọ̀ lórí àṣà ìṣàkóso oríṣà.
Ní àtẹ̀yìnwá, àwọn àríyànjiyàn nípa ìjokòójú ni wọ́n máa ń yajna pẹ̀ lú “Òfin Oríṣà,” to
dá lórí àṣà àti ìtúmọ̀ ayé gẹ́gẹ́ bí Ifá ṣe ń sọ, tí kò sì jẹ́ pé wọ́n ń fi ọ̀ rọ̀ ilẹ̀ lọ sí ilé-ẹjọ́ .
Ṣùgbọ́n, lónìí, a ń rí ì pọ̀si ninu bí wọ́n ṣe ń fi irú àríyànjiyàn yìí sí ilé-ẹjọ́ , tí ó ń fàáyà
tó wà láàárín òfin orílẹ̀-èdè àti ìlànà inú ilé-ìsọ́ . Ìwádìí yìí dojú kọ àwẹ̀mejì tó ṣe pàtàkì:
Egbé Éran Opé Oluwá (tí a mọ̀ sí Terreiro do Viva Deus) àti Terreiro Ilê Axé Icimimó
Aganju Didê, tí wọ́n wà nínú ẹjọ́ àti ìlànà ìtòmọ̀ (tombamento) ilẹ̀ . Ìlànà tó jẹ́ mọ́ ìwádìí
yìí ni: Ọ̀ nà Ìtúpalẹ̀ Ìpinnu (MAD), àwòrán ilẹ̀ àṣà (cartographie ethnique), ìmọ̀ ilẹ̀-lófin
(geodroit) àti fọ́ tò ìkọ̀wé. Ìmúlò ìmọ̀ nípa ọrọ̀ yìí da lórí “Ilẹ̀ tí a ń gbé gẹ́gẹ́ bí ìrírí” (Milton
Santos), “àwọn ilẹ̀ àìfihàn” (Rafael Sanzio dos Anjos), “ẹ̀kọ́ òfin olópo mẹ́ ta” (Miguel
Reale àti Luiz Ugeda), àti “nípa ẹ̀ rù ayédèrú” (Pierre Bourdieu). Ìdí pàtàkì ìwádìí ni láti
mọ bí ẹjọ́ àti ìlànà ìtòmọ̀ ṣe ń kan àwọn ilé-ìsọ́ , pàápàá jùlọ nípa bí wọ́n ṣe lè bá a
tẹ̀síwájú lórí àjọṣe oríṣà, ìtòsí ìṣàkóso, àti agbára wọn lórí ilẹ̀ tí wọ́n jẹ́ tirẹ̀ . Láti inú
ìtúpalẹ̀ yìí, a gbìyànjú láti dá àbá sílẹ̀ fún ìmúlò ilẹ̀ tó bófin mu, lílo òfin àtọkànwá, àti
àwọn ọ̀nà àlàáfíà tó ní ìbáwọ̀ lórí ìṣe, ìwà àti ẹ̀sìn àwọn oríṣà. | pt_BR |
| dc.description.sponsorship | CNPQ/CAPES | pt_BR |
| dc.language | por | pt_BR |
| dc.publisher | Universidade Federal da Bahia | pt_BR |
| dc.rights | Acesso Aberto | pt_BR |
| dc.subject | Judicialização no Candomblé. | pt_BR |
| dc.subject | Conflitos Sucessórios. | pt_BR |
| dc.subject | Conflitos Fundiários | pt_BR |
| dc.subject | Cartografia Étnica. | pt_BR |
| dc.subject | Geodireito | pt_BR |
| dc.subject | Direito de comunidades tradicionais de terreiro | pt_BR |
| dc.subject | Teoria tridimensional do direito para comunidades de terreiro | pt_BR |
| dc.subject | geodireito de terreiros de candomblé | pt_BR |
| dc.subject | direitos reais em terreiros de candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Judicialization in Candomblé. | pt_BR |
| dc.subject.other | Succession Conflicts in candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Geoethics in candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Ethnic Cartography. | pt_BR |
| dc.subject.other | Judiciarisation dans le Candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Conflits successoraux dans le candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Géodroit dans le candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Conflits fonciers.dans le candomblé | pt_BR |
| dc.subject.other | Cartographie ethnique dans le candomblé . | pt_BR |
| dc.title | Savigny não conhece o ifá: conflitos sucessórios e fundiários nos candomblés do território da Terra Vermelha - Cachoeira - Bahia | pt_BR |
| dc.type | Dissertação | pt_BR |
| dc.publisher.program | Programa Multidisciplinar de Pós-Graduação em Estudos Étnicos e Africanos (PÓS-AFRO) | pt_BR |
| dc.publisher.initials | UFBA | pt_BR |
| dc.publisher.country | Brasil | pt_BR |
| dc.subject.cnpq | CNPQ::CIENCIAS HUMANAS | pt_BR |
| dc.contributor.advisor1 | Anjos, Rafael Sanzio Araújo dos | - |
| dc.contributor.advisor1Lattes | http://lattes.cnpq.br/3466441462870689 | pt_BR |
| dc.contributor.referee1 | Costa, Cléber Lázaro Julião | - |
| dc.contributor.referee2 | Sanches, Luiz Antônio Mano Ugeda Sanches | - |
| dc.contributor.referee3 | Souza Junior, Vilson Caetano de | - |
| dc.creator.Lattes | http://lattes.cnpq.br/0141823978145346 | pt_BR |
| dc.description.resumo | Esta dissertação investiga os conflitos sucessórios e fundiários judicializados nos
terreiros de candomblé situados no território da Terra Vermelha, zona rural do
município de Cachoeira - Bahia. A Terra Vermelha é um território marcado por casas
centenárias de culto afro-brasileiro, que abrigam comunidades afrodescendentes
organizadas em torno de princípios ancestrais e simbólicos. Tradicionalmente, os
conflitos sucessórios eram resolvidos segundo a “Lei do Orixá”, baseada em uma
cosmopercepção africana e nos oráculos divinatórios de Ifá, enquanto as tensões
fundiárias não ingressavam no sistema de justiça. Observa-se, no entanto, uma
crescente judicialização desses litígios, evidenciando tensões entre as normas
estatais e as lógicas internas dos terreiros. A pesquisa se debruça sobre dois casos
emblemáticos no território da Terra Vermelha: o do Egbé Erán Opé Oluwá – conhecido
como Terreiro do Viva Deus, e o do Terreiro Ilê Axé Icimimó Aganju Didê, ambos
envolvidos em processos judiciais e em procedimentos administrativos de
tombamento. A metodologia utilizada combina o Método de Análise de Decisões
(MAD), cartografia étnica, Geodireito e fotografia documental. A fundamentação
teórica articula os conceitos de território vivido, de Milton Santos (Santos, 2001);
territórios invisíveis, de Rafael Sanzio dos Anjos (Anjos, 2020); a teoria tridimensional
do direito, de Miguel Reale, revisitada por Luiz Ugeda (Ugeda, 2013); e os bens
simbólicos, de Pierre Bourdieu (Bourdieu, 2003). O objetivo principal da pesquisa é
verificar como os processos judiciais impactam nas comunidades de terreiro
analisadas, especialmente quanto à sua continuidade simbólica, organização interna
e legitimidade territorial. A partir dessa análise crítica, propõem-se estratégias de
regularização fundiária, uso adequado de instrumentos jurídicos sucessórios e
mecanismos de mediação que contribuam para soluções respeitosas à permanência
das comunidades tradicionais de terreiro, sob a égide de suas cosmopercepções,
normas ancestrais e dinâmicas próprias. | pt_BR |
| dc.publisher.department | Faculdade de Filosofia e Ciências Humanas (FFCH) | pt_BR |
| dc.type.degree | Mestrado Acadêmico | pt_BR |
| Aparece nas coleções: | Dissertação (PÓS-AFRO)
|