Skip navigation
Universidade Federal da Bahia |
Repositório Institucional da UFBA
Use este identificador para citar ou linkar para este item: https://repositorio.ufba.br/handle/ri/43954
Registro completo de metadados
Campo DCValorIdioma
dc.creatorOliveira, Cláudio Fonseca-
dc.date.accessioned2026-01-30T18:15:43Z-
dc.date.available2026-01-30T18:15:43Z-
dc.date.issued2025-07-23-
dc.identifier.urihttps://repositorio.ufba.br/handle/ri/43954-
dc.description.abstractCette dissertation analyse les conflits successoraux et fonciers impliquant les terreiros de candomblé situés dans le territoire de Terra Vermelha, zone rurale de la municipalité de Cachoeira, dans l'État de Bahia, au Brésil. Dans cette région, marquée par des maisons centenaires de culte afro-brésilien, les différends étaient traditionnellement résolus selon la “Loi de l'Orisha”, fondée sur une cosmoperception africaine et les oracles divinatoires d'Ifá. Cependant, on observe une judiciarisation croissante de ces conflits, révélant des tensions entre les normes étatiques et les logiques internes des terreiros. La recherche se concentre sur deux cas emblématiques: le Terreiro du Viva Deus (Egbé Éran Opé Oluwá) et le Terreiro Ilê Axé Icimimó Aganju Didê, tous deux engagés dans des litiges judiciaires et des procédures administratives de classement au patrimoine. La méthodologie combine la méthode d'analyse de décisions (MAD), la cartographie ethnique, le géodroit et la photographie documentaire. Le cadre théorique mobilise les concepts de territoire vécu de Milton Santos, de territoires invisibles de Rafael Sanzio dos Anjos, la théorie tridimensionnelle du droit de Miguel Reale, revisitée par Luiz Ugeda, et les biens symboliques selon Pierre Bourdieu. L'objectif principal est d'évaluer comment les processus judiciaires influencent la continuité symbolique, l'organisation interne et la légitimité territoriale des communautés de terreiro. A partir de cette analyse critique, la recherche propose des stratégies de régularisation foncière, d'utilisation adéquate des instruments juridiques successoraux et de mécanismes de médiation, afin de favoriser des solutions respectueuses des cosmoperceptions, des normes ancestrales et des dynamiques propres aux territoires terreiros.pt_BR
dc.description.abstractÌwádìí yìí ń ṣàgbéyẹ̀wò àríyànjiyàn nípa ìjokòójú àti ilẹ̀ tó ní í ṣe pẹ̀ lú àwọn ilé-ìsọ́ oríṣà Candomblé tó wà ní agbègbè Terra Vermelha, abúlé kan ní ìlú Cachoeira, ìpínlẹ̀ Bahia, ní orílẹ̀-èdè Brazil. Terra Vermelha jẹ́ ilẹ̀ tí ilé iṣé oríṣà àtàwọn àjọṣepọ̀ ará-àtẹ́yìnwá ti dá sílẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún, tí wọ́n sì ń gbé lórí ìtòsí, àjọṣepọ̀ àti ìbáwọ̀ lórí àṣà ìṣàkóso oríṣà. Ní àtẹ̀yìnwá, àwọn àríyànjiyàn nípa ìjokòójú ni wọ́n máa ń yajna pẹ̀ lú “Òfin Oríṣà,” to dá lórí àṣà àti ìtúmọ̀ ayé gẹ́gẹ́ bí Ifá ṣe ń sọ, tí kò sì jẹ́ pé wọ́n ń fi ọ̀ rọ̀ ilẹ̀ lọ sí ilé-ẹjọ́ . Ṣùgbọ́n, lónìí, a ń rí ì pọ̀si ninu bí wọ́n ṣe ń fi irú àríyànjiyàn yìí sí ilé-ẹjọ́ , tí ó ń fàáyà tó wà láàárín òfin orílẹ̀-èdè àti ìlànà inú ilé-ìsọ́ . Ìwádìí yìí dojú kọ àwẹ̀mejì tó ṣe pàtàkì: Egbé Éran Opé Oluwá (tí a mọ̀ sí Terreiro do Viva Deus) àti Terreiro Ilê Axé Icimimó Aganju Didê, tí wọ́n wà nínú ẹjọ́ àti ìlànà ìtòmọ̀ (tombamento) ilẹ̀ . Ìlànà tó jẹ́ mọ́ ìwádìí yìí ni: Ọ̀ nà Ìtúpalẹ̀ Ìpinnu (MAD), àwòrán ilẹ̀ àṣà (cartographie ethnique), ìmọ̀ ilẹ̀-lófin (geodroit) àti fọ́ tò ìkọ̀wé. Ìmúlò ìmọ̀ nípa ọrọ̀ yìí da lórí “Ilẹ̀ tí a ń gbé gẹ́gẹ́ bí ìrírí” (Milton Santos), “àwọn ilẹ̀ àìfihàn” (Rafael Sanzio dos Anjos), “ẹ̀kọ́ òfin olópo mẹ́ ta” (Miguel Reale àti Luiz Ugeda), àti “nípa ẹ̀ rù ayédèrú” (Pierre Bourdieu). Ìdí pàtàkì ìwádìí ni láti mọ bí ẹjọ́ àti ìlànà ìtòmọ̀ ṣe ń kan àwọn ilé-ìsọ́ , pàápàá jùlọ nípa bí wọ́n ṣe lè bá a tẹ̀síwájú lórí àjọṣe oríṣà, ìtòsí ìṣàkóso, àti agbára wọn lórí ilẹ̀ tí wọ́n jẹ́ tirẹ̀ . Láti inú ìtúpalẹ̀ yìí, a gbìyànjú láti dá àbá sílẹ̀ fún ìmúlò ilẹ̀ tó bófin mu, lílo òfin àtọkànwá, àti àwọn ọ̀nà àlàáfíà tó ní ìbáwọ̀ lórí ìṣe, ìwà àti ẹ̀sìn àwọn oríṣà.pt_BR
dc.description.sponsorshipCNPQ/CAPESpt_BR
dc.languageporpt_BR
dc.publisherUniversidade Federal da Bahiapt_BR
dc.rightsAcesso Abertopt_BR
dc.subjectJudicialização no Candomblé.pt_BR
dc.subjectConflitos Sucessórios.pt_BR
dc.subjectConflitos Fundiáriospt_BR
dc.subjectCartografia Étnica.pt_BR
dc.subjectGeodireitopt_BR
dc.subjectDireito de comunidades tradicionais de terreiropt_BR
dc.subjectTeoria tridimensional do direito para comunidades de terreiropt_BR
dc.subjectgeodireito de terreiros de candomblépt_BR
dc.subjectdireitos reais em terreiros de candomblépt_BR
dc.subject.otherJudicialization in Candomblé.pt_BR
dc.subject.otherSuccession Conflicts in candomblépt_BR
dc.subject.otherGeoethics in candomblépt_BR
dc.subject.otherEthnic Cartography.pt_BR
dc.subject.otherJudiciarisation dans le Candomblépt_BR
dc.subject.otherConflits successoraux dans le candomblépt_BR
dc.subject.otherGéodroit dans le candomblépt_BR
dc.subject.otherConflits fonciers.dans le candomblépt_BR
dc.subject.otherCartographie ethnique dans le candomblé .pt_BR
dc.titleSavigny não conhece o ifá: conflitos sucessórios e fundiários nos candomblés do território da Terra Vermelha - Cachoeira - Bahiapt_BR
dc.typeDissertaçãopt_BR
dc.publisher.programPrograma Multidisciplinar de Pós-Graduação em Estudos Étnicos e Africanos (PÓS-AFRO) pt_BR
dc.publisher.initialsUFBApt_BR
dc.publisher.countryBrasilpt_BR
dc.subject.cnpqCNPQ::CIENCIAS HUMANASpt_BR
dc.contributor.advisor1Anjos, Rafael Sanzio Araújo dos-
dc.contributor.advisor1Latteshttp://lattes.cnpq.br/3466441462870689pt_BR
dc.contributor.referee1Costa, Cléber Lázaro Julião-
dc.contributor.referee2Sanches, Luiz Antônio Mano Ugeda Sanches-
dc.contributor.referee3Souza Junior, Vilson Caetano de-
dc.creator.Latteshttp://lattes.cnpq.br/0141823978145346pt_BR
dc.description.resumoEsta dissertação investiga os conflitos sucessórios e fundiários judicializados nos terreiros de candomblé situados no território da Terra Vermelha, zona rural do município de Cachoeira - Bahia. A Terra Vermelha é um território marcado por casas centenárias de culto afro-brasileiro, que abrigam comunidades afrodescendentes organizadas em torno de princípios ancestrais e simbólicos. Tradicionalmente, os conflitos sucessórios eram resolvidos segundo a “Lei do Orixá”, baseada em uma cosmopercepção africana e nos oráculos divinatórios de Ifá, enquanto as tensões fundiárias não ingressavam no sistema de justiça. Observa-se, no entanto, uma crescente judicialização desses litígios, evidenciando tensões entre as normas estatais e as lógicas internas dos terreiros. A pesquisa se debruça sobre dois casos emblemáticos no território da Terra Vermelha: o do Egbé Erán Opé Oluwá – conhecido como Terreiro do Viva Deus, e o do Terreiro Ilê Axé Icimimó Aganju Didê, ambos envolvidos em processos judiciais e em procedimentos administrativos de tombamento. A metodologia utilizada combina o Método de Análise de Decisões (MAD), cartografia étnica, Geodireito e fotografia documental. A fundamentação teórica articula os conceitos de território vivido, de Milton Santos (Santos, 2001); territórios invisíveis, de Rafael Sanzio dos Anjos (Anjos, 2020); a teoria tridimensional do direito, de Miguel Reale, revisitada por Luiz Ugeda (Ugeda, 2013); e os bens simbólicos, de Pierre Bourdieu (Bourdieu, 2003). O objetivo principal da pesquisa é verificar como os processos judiciais impactam nas comunidades de terreiro analisadas, especialmente quanto à sua continuidade simbólica, organização interna e legitimidade territorial. A partir dessa análise crítica, propõem-se estratégias de regularização fundiária, uso adequado de instrumentos jurídicos sucessórios e mecanismos de mediação que contribuam para soluções respeitosas à permanência das comunidades tradicionais de terreiro, sob a égide de suas cosmopercepções, normas ancestrais e dinâmicas próprias.pt_BR
dc.publisher.departmentFaculdade de Filosofia e Ciências Humanas (FFCH)pt_BR
dc.type.degreeMestrado Acadêmicopt_BR
Aparece nas coleções:Dissertação (PÓS-AFRO)

Arquivos associados a este item:
Arquivo Descrição TamanhoFormato 
Dissertacao final.pdfSAVIGNY NÃO CONHECE O IFÁ: CONFLITOS SUCESSÓRIOS E FUNDIÁRIOS NOS CANDOMBLÉS DO TERRITÓRIO DA TERRA VERMELHA -CACHOEIRA-BAHIA6,23 MBAdobe PDFVisualizar/Abrir
Mostrar registro simples do item Visualizar estatísticas


Os itens no repositório estão protegidos por copyright, com todos os direitos reservados, salvo quando é indicado o contrário.